1. บทนำ
เห็ดนางฟ้าภูฐานเป็นเห็ดเศรษฐกิจที่ได้รับความนิยมอย่างมากในประเทศไทย เนื่องจากเจริญเติบโตได้ดีในสภาพอากาศร้อนชื้น ทนทานต่อโรค ดูแลรักษาง่าย และให้ผลผลิตสูง รสชาติอร่อย เนื้อแน่น เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเริ่มต้นทำเกษตรกรรายย่อย หรือปลูกไว้บริโภคเองในครอบครัว การสร้างโรงเรือนขนาดเล็กจึงเป็นทางเลือกที่ดีในการควบคุมสภาพแวดล้อมและเริ่มต้นธุรกิจได้อย่างประหยัด
2. อุปกรณ์ที่ต้องเตรียม
การเตรียมอุปกรณ์ให้พร้อมจะช่วยให้การเพาะเห็ดเป็นไปอย่างราบรื่น โดยแบ่งเป็น 2 ส่วนหลักๆ ดังนี้ครับ:
อุปกรณ์สร้างโรงเรือนขนาดเล็ก (ขนาดประมาณ 2×3 เมตร)
- ไม้หรือท่อ PVC สำหรับทำโครงสร้างโรงเรือน
- ตาข่ายพลาสติกพรางแสง (50-60%) และพลาสติกใสกันฝน
- แกลบดิบ หรืออิฐบล็อกสำหรับปูพื้นเพื่อรักษาความชื้น
- ชั้นวางก้อนเชื้อเห็ด (ทำจากไม้หรือเหล็กฉาก)
อุปกรณ์และวัสดุเพาะเห็ด
- ก้อนเชื้อเห็ดนางฟ้าภูฐานพร้อมเปิดดอก (หาซื้อได้ตามฟาร์มทั่วไป)
- กระบอกฉีดน้ำ หรือหัวพ่นหมอก
- เทอร์โมมิเตอร์ (ใช้วัดอุณหภูมิและความชื้น)
- มีดคัตเตอร์หรือกรรไกร
3. ขั้นตอนการทำอย่างละเอียด
เมื่อเตรียมอุปกรณ์พร้อมแล้ว สามารถเริ่มดำเนินการตามขั้นตอนดังนี้ได้เลยครับ:
ขั้นตอนที่ 1: การสร้างโรงเรือนเพาะเห็ด
- ประกอบโครงสร้างขนาด 2×3 เมตร คลุมด้วยพลาสติกใสเพื่อกันฝน และทับด้วยตาข่ายพรางแสงด้านบนเพื่อลดความร้อน
- ทำประตูเข้า-ออกให้มิดชิดเพื่อป้องกันแมลงศัตรูเห็ด
- จัดทำชั้นวางก้อนเชื้อภายในโรงเรือน โดยเว้นระยะห่างระหว่างชั้นให้พอ ใช้งานสะดวก
ขั้นตอนที่ 2: การเตรียมและเรียงก้อนเชื้อ
- นำก้อนเชื้อเห็ดนางฟ้าภูฐานมาพักไว้ในโรงเรือนประมาณ 2-3 วัน เพื่อให้เห็ดปรับตัว
- เรียงก้อนเชื้อบนชั้นวาง โดยอาจจะวางเรียงนอนหรือตั้งก็ได้ แต่ควรเว้นระยะห่างระหว่างก้อนเล็กน้อยเพื่อให้อากาศถ่ายเท
ขั้นตอนที่ 3: การเปิดดอกและการดูแลรักษา
- ดึงจุกสำลีและเปิดกระดาษหนังสือพิมพ์ที่ปากถุงออก ใช้มีดขูดเม็ดพลาสติกหรือเชื้อเก่าที่ปากถุงออกเล็กน้อยเพื่อให้ดอกเห็ดออกง่าย
- รดน้ำบริเวณพื้นและผนังโรงเรือนเพื่อเพิ่มความชื้น (ระวังอย่าให้น้ำเข้าปากก้อนเชื้อโดยตรงเพราะจะทำให้เน่า)
- รดน้ำวันละ 2-3 ครั้ง เช้า-กลางวัน-เย็น รักษาความชื้นในโรงเรือนให้อยู่ที่ 75-80% และอุณหภูมิ 25-30 องศาเซลเซียส
ขั้นตอนที่ 4: การเก็บเกี่ยว
- หลังเปิดดอกประมาณ 3-5 วัน ดอกเห็ดจะโตเต็มที่พร้อมเก็บเกี่ยว สังเกตจากขอบดอกเริ่มราบ ไม่ม้วนงอ
- เวลาเก็บให้ใช้มือดึงโคนดอกเห็ดออกมาให้หลุดทั้งช่อ อย่าให้โคนเห็ดขาดคาถุง เพราะจะทำให้เน่าและเกิดเชื้อราได้
4. เคล็ดลับเพิ่มเติม
เทคนิคเล็กๆ น้อยๆ จากประสบการณ์ที่จะช่วยให้ท่านประสบความสำเร็จในการเพาะเห็ดมากยิ่งขึ้น:
- การรดน้ำ: ห้ามฉีดน้ำเข้าไปในปากถุงก้อนเห็ดโดยตรงเด็ดขาด เพราะจะทำให้เชื้อเห็ดอมน้ำและเน่าตาย ให้เน้นฉีดละอองน้ำรอบๆ โรงเรือนและพื้น
- การระบายอากาศ: โรงเรือนต้องมีอากาศถ่ายเทได้ดี หากอากาศอับทึบ ก้านเห็ดจะยาวแต่หมวกดอกจะเล็ก (เรียกว่าอาการขาดออกซิเจน)
- การกำจัดศัตรูพืช: ระวังแมลงวันทองหรือไรเห็ด หากพบก้อนไหนมีราเขียวหรือราดำขึ้น ให้รีบนำออกจากโรงเรือนทันทีเพื่อไม่ให้ลามไปก้อนอื่น
- การพักก้อน: หลังจากเก็บเห็ดหมดรุ่น ให้หยุดรดน้ำประมาณ 3-5 วัน เพื่อให้ก้อนเห็ดพักตัว จากนั้นกลับมารดน้ำใหม่ จะสามารถเก็บผลผลิตได้อีกประมาณ 3-5 รอบครับ
